مقدمه :

یکی از تخصص های مورد نیاز دست اندرکاران تعلیم و تربیت در سطوح مختلف سازمانی و اجرایی برخودار بودن از دانش،مهارت،سنجش و ارزشیابی پیشرفت تحصیلی می باشدکه فقدان آن در عرصه عمل و اجرا ناکار آمد ی فرآیند یاددهی - یادگیری را به دنبال خواهد داشت . با وجود آگاهی از توانایی های علمی و تجربی دبیران و معلمان گرامی و مدیران دلسوز واحد های آموزشی در حیطه ی سنجش و ارزشیابی پیچید گی های این امر ، ما را بر آن داشته تا تعاریف علمی در موضوع  ارزشیابی پیشرفت تحصیلی برای همکاران محترم داشته باشیم .

ارزشیابی (Evaluation)

ارزشیابی به یک فرآیند نظام دار برای جمع آوری ،تحلیل و تفسیر اطلاعات گفته می شود به این منظور که تعیین می شود آیا هدف های مورد نظر تحقق یافته اند یا در حال تحقق یافتن هستند و یا به چه میزانی تحقق یافته است  .

ارزشیابی پیشرفت تحصیلی :

ارزشیابی پیشرفت تحصیلی عبارت است از سنجش عملکرد یادگیرندگان و مقایسه نتایج حاصل با هدف های آموزشی از پیش تعیین شده به منظور تصمیم گیری در این باره که آیا فعالیت های آموزشی معلم و کوشش های یادگیری دانش آموزان یا دانشجویان به نتایج مطلوب انجامیده اند و به چه میزانی .

ارزشیابی آغازین : (Preassessment)

نخستین ارزشیابی معلم که پیش از فعالیت های آموزشی او به اجرا در می آید ارزشیابی آغازین نامیده می شود .

ارزشیابی تکوینی : (Formative  evaluation)

آنچه عمدتاًبه منظور کمک به اصلاح موضوع مورد ارزشیابی ،یعنی برنامه یا روش آموزشی ،مورد استفاده قرار می گیرد  ارزشیابی تکوینی نام دارد .

ارزشیابی تشخیصی :(Diagnostic   evaluation  ) 

نوعی از ارزشیابی تکوینی است که با هدف تشخیص مشکلات یادگیری دانش آموزان در یک موضوع درسی به کار می رود و معمولاً در جریان آموزش انجام می گیرد .

ارزشیابی تراکمی یا پایانی :(Summative   evaluation )

در ارزشیابی تراکمی تمام آموخته های دانش آموزان در طول یک دوره آموزشی تعیین می شوند و هدف آن نمره دادن به دانش آموزان و قضاوت درباره اثر بخشی کارمعلم و برنامه درسی با یکدیگر است . به وسیله این ارزشیابی می توان یادگیری های متراکم دانش آموزان را در طول یک دوره آموزشی اندازه گیری کرد و چون معمولاً در پایان دوره آموزشی به عمل می آید به آن ارزشیابی پایا نی نیز می گویند .

اندازه گیری : اندازه گیری فرآیندی که تعیین می کند یک شخص یا یک چیز چه مقدار از یک ویژ کی برخودار است . 

آزمون : آزمون وسیله یا روشی نظام دار برای اندازه گیری نمونه ای از رفتار است .

آزمو دن : وقتی که برای اندازه گیری یکی از ویژگی های روانی یا تربیتی یک فرد یا گروهی از افراد از آزمون استفاده می شود به این عمل یا فعالیت آزمون می گویند .

سنجش : سنجش به یک تحلیل جامع و چند  وجهی از عملکرد گفته می شود .

پرسشنامه : مجموعه ای سئوال که به روش علمی تهیه شده و ارزشیاب یا پژوهشگر از طریق آن قادر به جمع آوری اطلاعات مورد نیاز جهت طرح خود می باشد .

 سئوال عینی : به سئوالاتی اطلاق می شود که می تواند به طور عینی نمره گذاری شود . این سئوال چنان است که افراد پاسخی را از میان فهرستی از پاسخ انتخاب می کنند.